Desmond Tutu

Desmond Tutu

Desmond Mpilo Tutu (7 Mphalane 1931  26 Tshitwe 2021) e ne e le mobishopo le moruti wa thuto ya bolumedi wa Afrika Borwa wa Anglican, ya tsebahalang ka mosebetsi wa hae e le molwanedi wa kgahlanong le kgethollo ya morabe le ditokelo tsa botho . E ne e le Mobishopo wa Johannesburg ho tloha ka selemo sa 1985 ho isa ho 1986 mme yaba Mobishopo e Moholo wa Cape Town ho tloha ka 1986 ho isa ho 1996, maemong ana ka bobedi e le Moafrika wa pele wa Motho e Motsho ho tshwara boemo bona. Ka thuto ya bodumedi, o ne a batla ho kopanya mehopolo e tswang thutong ya bodumedi ya Batho ba Batsho le thuto ya bodumedi ya Afrika .

Tutu o hlahile ka setso se tswakaneng sa Maxhosa le Matswana lelapeng le futsanehileng Klerksdorp, Afrika Borwa . Ha a kena bonneng, o ile a kwetliswa e le mosuwe mme a nyala Nomalizo Leah Tutu, eo a ileng a ba le bana ba mmalwa le yena. Ka 1960, o ile a hlomamiswa e le moprista wa Anglican mme ka 1962 a fallela United Kingdom ho ya ithuta thuto ea bodumeli King's College London . Ka 1966 o ile a kgutlela Afrika e ka boroa, a ruta Seminaring ya Federal Theological mme a ntano ya Univesithing ya Botswana, Lesotho le Swaziland . Ka 1972, e ile ea e-ba motsamaisi wa Theological Education Fund bakeng sa Afrika, boemo bo thehiloeng London empa bo hloka maeto a kamehla Kontinenteng ya Afrika. Ha a kgutlela Afrika e ka borwa ka 1975, o ile a qala ka ho sebeletsa e le dean wa St Mary's Cathedral e Johannesburg mme a ntano ba Mobishopo wa Lesotho ; ho tloha ka 1978 ho isa ho 1985 e ne e le mongodi-kakaretso wa Lekgotla la Dikereke la Afrika Borwa . O hlahile e le e mong wa bahanyetsi ba hlahelletseng ba tsamaiso ya kgethollo ya morabe ya Afrika Borwa le puso ya makgowa a manyenyane . Leha a ne a lemosa mmuso wa National Party hore kgalefo kgahlanong le kgethollo ya morabe e tla lebisa pefong ya morabe, jwalo ka molwanedi wa ntwa, o ile a hatisa boipelaetso bo se nang dikgoka le kgatello ya moruo wa dinaha tse ding ho tlisa tokelo ya ho kgetha bohle .

Ka 1985, Tutu e ile ya e-ba Mobishopo oa Johannesburg mme ka 1986 ya e-ba Mobishopo e Moholo wa Cape Town, boemo bo phahameng ka ho fetisisa sehlopheng sa Anglican sa Afrika e ka borwa. Boemong bona, o ile a hatisa mohlala oa boetapele o hahang tumellano mme a okamela ho hlahisoa ha baprista ba basali . Hape ka 1986, e ile ea e-ba mopresidente oa Seboka sa Dikereke sa Afrika Tsohle, e leng se ileng sa fella ka maeto a mang k'honthinenteng. Kamora hore Mopresidente FW de Klerk a lokolle mohanyetsi wa kyethollo ya morabe Nelson Mandela teronkong ka 1990 'me ba babedi ba etelle pele dipuisano tsa ho felisa kgethollo ya morabe le ho hlahisa demokrasi ea merabe e mengata, Tutu o ile a thusa e le mokena-dipakeng pakeng tsa dihlopha tse hlōdisanang tsa batho ba batsho. Kamora hore likhetho tse akaretsang tsa 1994 di felle ka mmuso wa kopanelo o etelletsweng pele ke Mandela, oa morao o ile a khetha Tutu ho ba modulasetulo oa Komisi ya Nnete le Poelano ho batlisisa tlhekefetso ya litokelo tsa botho e fetileng e entsweng ke lihlopha tse tšehetsang le tse khahlanong le kgethollo ya morabe. Kamora ho wa ha kgethollo ya morabe, Tutu o ile a etsa letsholo la ditokelo tsa basodoma mme a bua ka ditaba tse fapaneng, hara tsona ho kenyeletswa le ho nyatsa ha hae bapresidente ba Afrika Borwa Thabo Mbeki le Jacob Zuma, kganyetso ya hae Ntweng ya Iraq, le ho hlalosa tsela eo Iseraele e tshwarang Mapalestina ka yona e le kgethollo ya morabe . Ka 2010, o ile a tlohela mosebetsi wa setjhaba, empa a tswela pele ho bua ka dihlooho le diketsahalo tse ngata.

Ha Tutu a ntse a hlahella haholo dilemong tsa bo-1970, dihlopha tse fapaneng tsa moruo le tsa setjhaba le dihlopha tsa dipolotiki di ne di e-na le maikutlo a fapaneng ka eena, ho tloha ho ya nyatsang ho ea ho ea mo hlomphang. O ne a tumme har'a bongata ba batho ba batsho ba Afrika Borwa mme o ile a rorisoa matjhabeng ka mosebetsi wa hae o kenyeletsang boipelaetso kgahlanong le kgethollo ya morabe, oo ka oona a ileng a hapa Kgau ya Khotso ya Nobel le dikhau tse ding tsa machaba. O ile a boela a bokella dibuka tse mmalwa tsa dipuo tsa hae le dithuto.

Bophelo ba bonyaneng

Bongwaneng: 1931–1950

Desmond Mpilo Tutu o hlahile ka la 7 Mphalane 1931 Klerksdorp, Transvaal, Afrika Borwa. Mmae, Aletta Dorothea Mavoertsek Mathlare, o hlahetse lelapeng la Motswana Boksburg . Ntatae, Zachariah Zelilo Tutu, o ne a tsoa lekaleng la amaFengu la Sexhosa mme o holetse Gcuwa, Kapa Botjhabela. Ha ba le hae, banyalani bana ba ne ba bua puo ya Sexhosa . Kaha ba nyalane Boksburg, ba ile ba fallela Klerksdorp bofelong ba dilemo tsa bo-1950, ba dula "sebakeng sa matswallwa" sa toropo, kapa sebaka sa bolulo sa batho ba batsho, ho tloha ha se rehoa lebitso la Makoeteng. Zachariah o ne a sebetsa e le hlooho ea sekolo sa mathomo sa Methodist mme lelapa le ne le lula ntlong ya mosuwe wa sekolo ya entsweng ka setene sa seretse jareteng ea mision ya Methodist.

Kereke ya Kreste Morena Sophiatown, moo Tutu e neng e le mosebeletsi tlasa moprista Trevor Huddleston

Ba-Tutu ba ne ba futsanehile; ha a hlalosa lelapa la hae, Tutu hamorao o ile a pheta hore "le hoja re ne re se barui, le rona re ne re se bahloki". O ne a e-na le kgaitseli e moholo, Sylvia Funeka, ea neng a mo bitsa "Mpilo" (e bolelang bophelo'). E ne e le mora oa bobedi wa batswadi ba hae; mora wa bona oa letsibolo, Sipho, o ne a hlokahetse a sa le lesea. Moradi e mong, Gloria Lindiwe, o hlahile ka mora hae. Tutu o ne a kula haholo ho tloha tswalong; polio e ile ya mo otla ka letsoho le letona, mme ka lekgetlo le leng a kena sepetlele ka lebaka la ho chesoa ho hoholo. Tutu o ne a e-na le kamano e haufi le ntate oa hae, leha a ne a halefile ke ho nwa haholo le pefo ya mosadiwaa hae. Qalong lelapa e ne e le Mamethodistem'me Tutu o ile a kolobetswa Kerekeng ea Methodist ka Phuptjane 1932. Hamorao ba ile ba fetola malumeli, pele ho ea Kerekeng ea Episcopal ea Methodist ea Afrika mme hamorao ho ea Kerekeng ya Anglican .

Ka 1936, lelapa le ile la fallela Tshing, moo Zachariah e ileng ea e-ba hlooho ya sekolo sa Methodist. Ha a le moo, Tutu o ile a qala thuto ea hae ya mathomo, a ithuta Seafrikanse, mme ya e-ba mosebeletsi Kerekeng ea Anglican ea St Francis. O ile a qala ho rata ho bala, haholo-holo a thabela dibuka tsa metlae le lipale tsa ditshomo mo tsa Europe. Ha a le Tshing batswadi ba hae ba ile ba ba le mora oa boraro, Tamsanqa, eo le yena a hlokahetseng e sa le lesea. Hoo e ka bang ka 1941, mma Tutu o ile a fallela Witwatersrand ho ya sebetsa e le moapehi Ezenzeleni Blind Institute e Johannesburg. Tutu o ile a ikopanya le eena motseng, a dula Roodepoort West . Ha a le Johannesburg, o ile a kena sekolo sa mathomo sa Methodist pele a fallela Sekolong sa Bolulo sa Swedish (SBS) ho St Agnes Mission . Dikgwedi tse mmaloa hamorao, o ile a fallela le ntate wa hae Ermelo, ka bochabela ho Transvaal . Kamora dikgwedi tse tsheletseng, ba babedi ba ile ba kgutlela Roodepoort West, moo Tutu a ileng a tswela pele dithuto tsa hae ho SBS. Ha a le dilemo di 12, o ile a tiisetswa Kerekeng ya St Mary, Roodepoort.