Jump to content

ISimangaliso Wetland Park

E tswa ho Wikipedia

Phaka ya Simangaliso Wetland e lebopong le ka Botjhabela la KwaZulu-Natal, Afrika Borwa, hoo e ka bang 235 dikhilomithara (146) mi) ka leboya ho Durban ka tsela. Ke sebaka sa boraro se seholo ka ho fetisisa se sirelelitsweng Afrika Borwa, se nang le baahi 280 dikhilomithara (170) mi) ya lebopong la lewatle, ho tloha moeding wa Mozambique ka leboya ho ya Mapelane ka borwa ho noka ya Letsha la St. Lucia, mme e entswe ka batho ba ka bang 3,280 km ya tikoloho ya tlhaho, e laoloang ke Bolaodi ba iSimangaliso.

Phaka ena pele e ne e tsejwa e le Greater St. Lucia Wetland Park, empa e ile ya rehoa lebitso ka la 1 Pudungwana 2007. Lentswe isimangaliso e bolela "mohlolo" kapa "ntho e makatsang" ka Sezulu . Lebitso lena le hlahile ka lebaka la hore motho eo Shaka a neng a mo busa a rometswe naheng ya Batsonga . Ha a kgutla o ile a hlalosa botle boo a bo boneng e le mohlolo.

Serapa sena se kenyeletsa:

  • Letsha la St. Lucia
  • St.<span typeof="mw:Entity" id="mwLw">&nbsp;</span>Sebaka sa Diphoofolo sa Lucia
  • Phaka ya Kou ya Bohata
  • Kou ya Kosi
  • Sebaka sa Polokelo ya Tlhaho sa Letsha la Eteza
  • Letsha la Sibhayi
  • St. Sebaka sa Polokelo ya dikepe sa Lucia
  • St. Setshabelo sa Lewatle sa Lucia
  • Serapa sa Naha sa Sodwana Bay
  • Sebaka sa Polokelo ya Tlhaho sa Mapelane
  • Sebaka se Sireleditsweng sa Lewatle la Maputaland
  • Cape Vidal
  • Ozabeni
  • Mfabeni
  • Sebaka sa Lefeella sa Tewate
  • Sebaka sa diphoofolo sa Mkuze

Dipaka tsa Transfrontier

[fetola | fetola mohloli]

Serapa sena ke karolo ya serapa sa Lewatle se fetang moeding , Sebaka sa Paballo sa Ponta do Ouro-Kosi Bay Transfrontier, se pota-potileng Afrika Borwa, Mozambique le Eswatini . [1]Sebaka sa paballo ea leoatle se kenyeleditswe Sebakeng sa Paballo sa Greater Lubombo Transfrontier [2][3][4]

Maraba a ditlhapi Koung ya Kosi

Ho fihlela ka 1895, kou ena e ne e le lehae la batho ba Tsonga le lesaka la bona la ditlhapi la Tsonga. Ena ke lehae la pele le la tlhaho la batho ba Tsonga ba phetseng mona ka dilemo tse fetang 1000. Ditlaleho tse tsoang ho basesisi ba dikepe ba pele ba Mapotoketsi di supa sebaka sena ka nepo hammoho le dibaka tse ka Borwa tse tla nkuwa






ke batho ba Tsonga.  . Sebaka seo se ne se boetse se tsejoa e le Tembeland kapa Thongaland empa lebitso leo le ile la khaotsa ho sebelisoa hoo e ka bang mathoasong a lilemo tsa bo-1900. Sebaka seo se ne se busoa ke lekala la Tsonga la Vahlanganu (Tembe). Moromuoa oa Switzerland, Moruti Henri-Alexandre Junod (ea tsejoang ka hore ke HA Junod), o ile a etsa phuputso ea saense le ea morabe ka batho ba Tsonga mathoasong a lilemo tsa bo-1890 'me a hlahisa' mapa o qaqileng, o bontšang hore batho ba Tsonga Tembe ba ne ba lula koung ena. Junod o bontšitse 'mapeng oa hae hore sebaka seo se ne se tsejoa e le Tembeland le hore motse-moholo oa Tembe o ne o le koung ea St Lucia, le hore ka 1906, batho ba Tsonga ba ne ba lula naheng eo ho tloha St Lucia ho ea Valdezia seterekeng sa Spelenkon profenseng ea Transvaal, e tsejoang kajeno e le Profense ea Limpopo . Kou ea St Lucia le Kou ea Maputo ke naha e le 'ngoe 'me ke tsa batho ba Tsonga, metse ea Tsonga e hahiloe ho tloha koung ea St Lucia ho fihlela Maputo 'me e ne e sa aroloa ke karohano efe kapa efe ea tlhaho. Ho potoloha St Lucia, morena ya busang e ne e le Lelapa la Borena la Tembe, ha ho potoloha Maputo, sehlopha se busang e ne e le lelapa la borena la Maputo, bao kaofela e leng lekala la Vahlanganu la batho ba Tsonga. Maputo le haufi le Maputo le St Lucia bay (Tembeland), puo e buuoang ke Ronga, eo ho ea ka Moromuoa oa Switzerland, Rev HA Junod, eseng puo e ikemetseng empa ke puo ea Xitsonga ka lebaka la ho tšoana ha eona. 

  1. ↑ https://www.iol.co.za/news/south-africa/transfrontier-marine-park-a-first-462217
  2. ↑ http://www.ens-newswire.com/ens/apr2010/2010-04-05-02.html
  3. ↑ https://www.peaceparks.org/tfcas/lubombo/
  4. ↑ https://web.archive.org/web/20200808202240/https://www.environment.gov.za/legislation/international_agreements/agreement_lubombo_transfrontier_conservationareas