Nelson Mandela: Ntate wa Temokrasi ya Afrika Borwa

Ntate Nelson Mandela ka selemo sa 1994.

Nelson Rolihlahla Mandela (1918–2013) e ne e le mohlabani wa kgatello, moetapele wa dipolotiki le motho ya nehelanang ka ditjhelete setjhabeng ya tummeng lefatsheng lohle, mme e bile mopresidente wa pele wa motho o motsho Afrika Borwa ho tloha ka selemo sa 1994 ho isa ho sa 1999. O hlahile motsaneng wa mahaeng wa Mvezo, Profinseng ya Kapa Botjhabela, mme e le leloko la borena ba Thembu. O ile a ithuta molao Univesithing ya Fort Hare le Univesithing ya Witwatersrand, moo a ileng a kenella dipolotikong tsa borena le tokolloho ya batho batsho. Ka selemo sa 1944, o ile a ikopanya le African National Congress (ANC) mme a thusa ho theha Lekala la Batjha la ANC, ho qala bophelo ba hae bohle ba boetapele kgahlanong le kgethollo.

Ntate wa Temokrasi ya Afrika Borwa

Mandela o ile a tsebahala haholo dilemong tsa bo-1950 ka boetapele ba hae matsholong a borabele a neng a hanela melao ya kgethollo. Ka selemo sa 1961, o ne a le hara ba thehileng lekala la sesole la ANC, Umkhonto we Sizwe, e le karabelo kgahlanong le ho eketseha ha puso ya kgethollo. Ka selemo sa 1962, o ile a tshwarwa mme a ahlolelwa bophelo bohle tjhankaneng ka lebaka la mesebetsi ya ho senya. O qetile dilemo tse 27 a le tjhankaneng, haholoholo sehlekehlekeng sa Robben Island, a fetoha letshwao la mamello le tshepo ya tokolloho. Ha a ntse a le tjhankaneng, kgatello ya matjhaba le boipelaetso ba setjhaba di ile tsa totobatsa bokgopo ba kgethollo mme tsa tsosa mehwanto ya hore a lokollwe.

Kamora hore a lokollwe ka selemo sa 1990, Mandela o ile a etella pele dipuisano tsa ho fedisa kgethollo le ho theha dikgetho tsa merabe yohle. Ka selemo sa 1994, Afrika Borwa e ile ya tshwara dikgetho tsa pele tsa temokrasi, mme Mandela a kgethwa jwalo ka mopresidente. Bopresidente ba hae bo ne bo ikemiseditse ho kopanya setjhaba, ho aha naha botjha, le ho theha molaotheo o thehilweng holima toka le tekatekano. Mandela ha a ka a batla ho busa lekgetlo la bobedi; empa a kgetha ho phahamisa kgotso, thuto le bophelo bo botle ka Nelson Mandela Foundation. Boetapele ba hae, bo tletseng tshwarelo le boikokobetso, bo ile ba hlomphuwa haholo le ho thusa Afrika Borwa ho fetoha naha ya temokrasi.

Batho ba etsang diketso tsa mosa ka letsatsi la Mandela.

Mandela o sala e le letshwao le sa feleng la kgotso, toka le mamello lefatsheng lohle. O amohetse ditlotla tse fetang 250 nakong ya bophelo ba hae, ho kenyelletswa le Kgau ya Kgotso ya Nobel ka selemo sa 1993. Letsatsi la hae la tswalo, la 18 Phupu, le ketekwa lefatsheng lohle jwaloka Mandela Day, moo batho ba kgothalletswang ho nehela metsotso e 67 ho sebelletsa setjhaba, ho emela dilemo tseo a di qetileng a lwantsa toka. Lefa la hae le ntse le tswella ho kgothalletsa tekatekano le ditokelo tsa botho lefatsheng ka bophara.