Ntoa ea Groenkop

Ntweng ya Groenkop ( Ntwa ya Tweefontein ) ka la 25 Tshitwe 1901, Molaodi e Moholo wa Boer e leng Christiaan de Wet o ile a makatsa mme a hlola lebotho la Imperial Yeomanry tlasa taelo ya Major Williams.

Pele ho moo

Ho elella mafelong a selemo sa 1901, lebotho la dikgukguni la de Wet le ile la ikemela haufi le metse ya Lindley, Bethlehem le Reitz karolong e ka leboya-botjhabela ho Orange Free State . Ka la 28 Pudungoana, de Wet o ile a bitsa krijgsraad (lekgotla la ntwa) la baetapele ba ntseng ba le mafolofolo ba Maburu haufi le motse wa Reitz. Ba ile ba ikemisetsa ho iphetetsa ho bahlorisi ba bona ba Mabrithani, bao palo ya bona e neng e le banna ba 20 000.

E le karolo ya leano la Lord Kitchener, Mabrithani a ile a etsa mela ea matlo a bolokoe le terata e hlabang ho pholletsa le naha. Mehala ya blockhouse e ne e etselitswe ho thibela metsamao ya di-guerilla tsa Boer e le hore li ka ts'oaroa ke mehala ea mehala ea Borithane. Mohala o le mong oa li-blockhouses o fihlile ho tloha Harrismith ho ea polasing ea Tradoux, 25 miles (40 km) ka bochabela ho Bethlehema. E le ho sireletsa mohaho, Major General Sir Leslie Rundle o ile a romela mabotho a mane a qhalakaneng. Rundle le banna ba 330 le sethunya se le seng se ile sa lebela tsela ya makoloi a dikariki; pheletso ya mohala wa blockhouse e ne e tshwaoarwa ke lebotho la palo e ka bang 150; sehlopha sa banna ba 400 sa Imperial Light Horse se ne se le 13 miles (21 km) ho ya ka botjhabela ho Elands River Bridge; Major Williams ea nang le banna ba 550, boholo ba Battalion Ya 11, Imperial Yeomanry, sethunya sa 15-pounder le pom-pom e ne e tshwere 200-foot (61 m) phahameng Groenkop.

Ntwa

De Wet o ile a hlahloba boemo ba Groenkop ka hloko matsatsi a mararo. O hlokometse hore Mabrithani a behile balebeli ba bona karolong e ka bophirimela ea kop, ho e-na le tlase moo ba neng ba ka fana ka temoso e nakong ea tlhaselo. Moetapele wa Maburu a ikemiseditse ho kala lehlakoreng le ka bophirimela a sebedisa mohlala wa leqhubu.

Ka 2:00 hoseng hoseng ha Keresemese, commando ea de Wet e ile ea hloa moepa ka faele e le nngwe mme lirifi tsa tsona di tlositswe ho fokotsa lerata lefe kapa lefe. Ke ile ka makala haholo. Ba phephetswa ke molebeli a le mong ha ba le ka holimo ho halofo ho ea holimo ka lithunya tse seng kae tse qhalakaneng, Maburu, a ileng a laeloa ntoeng ke de Wet a hoeletsa "Stormt Burgers" a ile a swahlamana hodimo le holimo. Ba ile ba qala ho thunya ho theohela Ditenteng tsa Brithani, ba baka "polao e sehlōhō." Ntwa e sehlōhō e ile ea nka metsotso e ka bang 40 pele Mabrithani a inehela.

Ka morao

Hoseng ha letsatsi le hlahlamang, e mong oa batšoaruoa ba 206 ba Brithani ba Maburu o ile a hlokomela hore lira tsa hae di ne li haellwa ke liaparo hoo ba bang ba neng ba apara liaparo tsa basali. Batšoaruoa ba ntoa ba 250 ba Brithani ba neng ba sa tsoa likotsi ba ile ba hlobolisoa ba le feela pele ba lokolloa letsatsing le hlahlamang. Kitchener o ngotse, "Ho bohloko haholo ebile ho nyahamisa hore ebe maburu a khona ho otla dikotlo tse joalo, empa ke tšaba ... re tla lula re ikarabella ho ntho e 'ngoe ea mofuta ona ho tloha ho lebelo le sa thijweng la banna ba tsielehileng bosiu."

Ka la 5 Hlakola 1902, Kitchener's blockhouse lines e ne e phethetsoe mme a romela banna ba 9,000 leetong le leholo ho pholletsa le naha. Tshebetsong ena ea pele, Maburu a 285 a ile a tshwarwa empa de Wet le Mopresidente Marthinus Steyn le banna ba bona ba ile ba phonyoha lerabeng. Leeto la bobedi le ile la nka la 16 Hlakola ho isa la 28. Hape, de Wet o ile a baleha, empa lekgetlong lena o ile a tlameha ho lahla boholo ba likhomo tsa hae. Ka la 27 Hlakola, kholomo ya Mokolonele Henry Rawlinson e ile ya pota-pota le ho hapa commando ya banna ba 650 ea Maburu Lang Reit, lik'hilomithara tse mmalwa ho tloha Tweefontein. Sena se ile sa tlisa "mokotla" wa Brithani katlehong e atlehileng ho 778 Boers ba inehetseng. Leeto la boraro la sehlopha sa Major Elliott, ho tloha ka la 4 Hlakubele ho isa la 11 Hlakubele, le ile la hloleha, mme ho ile ha hapuwa Maburu a ka bang 100 feela. Ho hobe le ho feta, de Wet o ile a phonyoha ho ikopanya le Fighting General Koos de la Rey Western Transvaal.

Bukana tse qotsitsweng

• Evans, Martin Marix. Ntoa ea Maburu: Afrika Boroa 1899-1902. Oxford: Osprey, 1999.
• Pakenham, Thomas. Ntoa ea Maburu. New York: Libuka tsa Avon, 1979. ISBN 0-380-72001-9