Sebetwane

 

Sebetwane (pakeng tsa hoo e ka bang dilemong tsa bo-1790 le 1800 – la 7 Phupu, 1851) e ne e le hlooho ya lekala la Patsa la leloko la Bafokeng . O thehile setjhaba se seholo le se matla sa Makololo sebakeng seo hona jwale e leng borwa-bophirima ba Zambia kamora ho falla ho boima ha dikhilomitara tse fetang 1200 ho tloha naheng ya baholo-holo ba leloko leo ho Biddulphsberg, haufi le Senekal ya mehleng ena, profenseng ya Free State ya Afrika Borwa .

Thaba eo maburu ba e bitsnag Biddulphsberg, jwalo ka ha e bonwa ho tloha tseleng ya N5 ho tloha Senekal ho ya Bethlehem.

Mabitso

Mabitso a Morena le ona a ka ngolwa e le Sebitwane kapa Sibutuane . Ka Sezulu o bitswa sibidwane.

Mathwasong a dilemo tsa bo-1820 Sebetwane e ne e le Morena wa sehlotshwana sa Basotho se neng se tsejwa ka hore ke Bafokeng-ba-ha-Patsa. Moena oa hae le moetapele wa hae o ile a bolawa ke tau.  :]Ha a tobane le ditlhaselo tse sa kgaotseng le ho lahlehelwa ke dikgomo tsohle tsa bona dilemong tsa pele tsa Mfecane, Sebetwane o ile a kgothaletsa batho ba hae ho tloha naheng ya habo bona, sebaka seo hamorao Maburu a ileng a se bitsa Biddulphsberg, haufi le Senekal ya mehleng ena, profinseng ya Free State ya Afrika Borwa.

"Beng ba ka, le ya bona hore lefatshe le ya putlama. Re tla jewa ka bonngwe. Bo-ntata rona ba re rutile kgotso e bolela katleho, empa kajeno ha ho na kgotso, ha ho na katleho! A re tsamaeeng!"

Thaba ya Biddulphsberg ka selemo sa 1991.

Ka selemo sa 1823 ba ile ba fallela leboya haufi le seo hona jwale e leng meedi e ka borwa ya Botswana, ba hlasela ditjhaba tse ding tse mmalwa mme ba kenyelletsa ditho tsa bona tse nyane. Ditlhaselo tsena di ile tsa atleha haholo ka dilemo tse tharo, mme Kololo e ile ya eketsa baahi ba bona le leruo la dikgomo. Ba sutumelletswa leboya ke Ndebele e neng e ntse e tswela pele, Kololo e ile ya hlolwa hampe Dithubaruba ka 1826 ke kopanelo ea mabotho a neng a eteletsoe pele ke morena oa Ngwaketse Sebego I. Kamora ho hloloa hona ba ile ba fallela leboea-bochabela, empa ntoa e tsoelang pele moo qetellong e ile ya ba sutumelletsa ho ya Okavango Delta ka 1834. Hang ha ba le sebakeng seo, mojalefa wa Sebetwane o ile a bolawa, leha ka 1835 Sebetwane a ile a hapa tlholo e kholo hodima Batawana mme a laola sebaka seo ka lilemo tse mmalwa pele a hlasela leboea hape hoo e ka bang ka 1840.

Ka mora ho dula haufi le Liphororo tsa Victoria ka nakoana, ka 1838 Sebetwane o ile a feta Noka ya Zambesi mme a hapa mmuso wa Lozi . Ka bobedi o ile a kgona ho boelanya Makololo le Lozi mme a leleka ditlhaselo tse pedi tse tlisitsweng kgahlanong le yena ke Mzilikazi, morena wa Ndebele . O hlokahetse ka la 7 Phupu, 1851, nakoana kamora ho kopana le mofuputsi wa moromuwa David Livingstone, motsemoholo wa hae, Linyati, eo a ileng a ba le setswalle se mofuthu le yena.

Botho

Kaha Sebetwane o ne a tsebahala e le mohlabani le setsebi sa mmuso, o ile a kgona ho matlafatsa melemo ya hae ya sesole ka ho tshwara batho ba hapilweng ka seatla se bulehileng le ka toka. Esita le bao a neng a ba hapile mme qetellong ba baleha mmuso wa hae ba ile ba tsitlallela hore ke moetapele ya mofuthu haholo: Sebetwane "o ne a rata batho haholo leha e ne e le bahlaseduwa ba hae."

Lelapa

Sebetwane o ne a e-na le mosadi ya bitswang Setlutlu . Mora wa hae wa letsibolo, Kgwaanyane, e ne e le eena eo a mo ratang haholo mme a hlokomelwa. A tsamaisitswe ho potoloha Kalahari ka hara dithōle, o ile a sireletsow ntoeng empa qetellong a bolaoa ke Herero ka ho mo hlasela. O ile a hlahlangwa ke moradi wa hae Mamochisane, ya ileng a itokolla mosebetsing kapele ho ya kgetha moena wa hae wa ntatae Sekeletu . O ne a boetse a e-na le mora ea bitswang Mpepe, eo e neng e le sera sa Sekeletu, le setloholo se bitsoang Litali .

Hamorao moena wa hae Mbololo e ile ya e-ba morena wa makololo