Charlotte Maxeke

Charlotte Maxeke (1891)

Nontsikelelo Albertina Sisulu (21 Mphalane 1918 - 2 Phuptjane 2011) e ne e le moetelli-pele wa kgethollo ya Afrika Borwa. Ka ho fumana lengolo la B.Sc. ho tswa Univesithing ya Wilberforce, Ohio, ka 1903, e bile mosadi wa pele wa motho e motsho Afrika Borwa ho fumana lengolo la univesithi hammoho le mosadi wa pele wa Moafrika ho fumana mangolo univesithing wa Amerika.

Bophelo ba bonyaneng

Charlotte Makgomo Mannya o hlahetse Ga-Ramokgopa, Limpopo,naheng ya Afrika Borwa, ka la 07 Mmesa 1871 mme o holetse Fort Beaufort, Kapa Botjhabela. E ne e le moradi wa John Kgope Mannya, mora wa ramotse Modidima Mannya wa setjhaba sa Batlokwa, tlasa Morena Mamafa Ramokgopa le Anna Manci, mosadi wa Moxhosa wa Fort Beaufort. Ntate oa Mannya e ne e le molebedi wa ditsela le moruti wa kereke ya Presbyterian, mme mme wa hae e le mosuwe. Ntate-moholo wa Mannya e ne e le moeletsi ya ka sehloohong wa morena wa Basotho.Nakwana ka mora hore a hlahe, lelapa labo Mannya le ile la fallela Fort Beaufort, moo ntatae a neng a fumane mosebetsi khamphaning ya kaho ya ditsela. Dintlha tse mabapi le banababo Mannya ha di hlake, leha ho le jwalo, o ne a e-na le ngwanabo ya tsejwang e le Katie, ya hlahetseng Fort Beaufort. Letsatsi la tswalo la Mannya le hanyetsanwa, le matsatsi a ka bang teng ho tloha 1871, 1872 ho isa 1874. Letona la mehleng la Merero ya Lehae la Afrika Borwa, Naledi Pandor, o ile a thahasella ka ho kgetheha ntlha ena ya bophelo ba Charlotte Maxeke, leha ho le jwalo, ha ho ditlaleho tse ileng tsa fumanwa. Letsatsi la 1871 le lona le amoheloa hangata kaha ha le hanane le dilemo tsa kgaitsedi ea hae e monyane Katie, ya hlahileng ka 1873.

Ha Charlotte Mannya a le dilemo di robedi, o ile a qala ditlelase tsa hae tsa sekolo sa mathomo sekolong sa baromuwa se rutwang ke Moruti Isaac Wauchope Uitenhage. O ne a ipabola ka Sedatjhe le Senyesemane, dipalo le mmino. O ne a qeta lihora tse ngata a ruta bana bao a kenang sekolo le bona ba neng ba se na tsebo e ngata, hangata a ba le katleho e kgolo. Moruti Wauchope o ile a mo babatsa ka katleho ya hae ya ho ruta haholo-holo mabapi le dipuo. Bokgoni ba hae ba mmino bo ne bo bonahala a sa le monyenyane. Ha a hlalosa sebini sa Charlotte Moruti Henry Reed Ngcayiya, moruti wa United Church ebile e le motswalle wa lelapa o ile a re: “O ne a e-na le lentswe la lengeloi leholimong.”

Ho tloha Uitenhage, Charlotte o ile a fallela Port Elizabeth ho ea ithuta Sekolong sa Edward Memorial tlas'a Mosuoe-hlooho Paul Xiniwe. O ile a ipabola mme a qeta lithuto tsa hae tsa sekolo se mahareng ka nako e rekotilweng, a fumana dimaraka tse holimo ka ho fetisisa. Ka 1885, ka mora ho sibollwa ha ditaemane, Charlotte o ile a fallela Kimberley, Northern Cape, le lelapa la hae.

Maeto a kantle ho naha

Kamora ho fihla Kimberley ka 1885, Charlotte o ile a qala ho ruta metheo ya dipuo tsa matswallwa ho batho ba tswang kantle ho naha, le tsa Senyesemane sa mantlha ho diforomane tsa batho ba batsho ba Maafrika-bao ka nako eo ba neng ba tsejwa ka mokgwa o nyenyefatsang e le "bashanyana ba ka sehloohong". Charlotte le kgaitsedi ya hae Katie ba ile ba kenela khwaere ya African Jubilee ka 1891. Talenta ya hae e ile ya hohela tlhokomelo ya Mong. Katleho e hlasimollang ya Charlotte ka mora ho bina ha hae ka lekhetlo la pele a le mong Holong ya Toropo ya Kimberley hang-hang e ile ea fella ka hore a kgethelwe opereishene ya khwaere e eang Europe, e ileng ea nkeloa sebaka ke Bam ke Moeurope. Sehlopha se ile sa tloha Kimberley mathwasong a 1896 mme sa binela bamamedi ba bangata metseng e meholo ya Europe. Laela ditshwantshiso tsa borena, ho kenyelletsa le e nngwe yaJubile ya Mofumahadi Victoria ya 1897 Royal Albert Hall ya London, di ekeditse botumo ba bona bo ntseng bo eketseha. Ho ya ka African Feminist Forum, basadi bana ba babedi ba ne ba tshwerwe jwaloka dintho tse ntjha, e leng se ileng sa etsa hore ba se ke ba phutholoha. Qetellong ya leeto la Europa, khwaere e ile ya etela Amerika Leboya. Khwaere e ile ya kgona ho rekisa dibaka tsa boithabiso Canada le United States.

Nakong ea leeto la k’hoaere United States, sehlopha sena se ile sa lahlwa kgerehlwa ke se felehelitseng Cleveland. Mobishopo Daniel A. Payne, wa Kereke ya Methodist ya Afrika (AME) e Ohio, eo e kileng ya e-ba moromuwa Kapa, ​​o ile a hlophisa batho ba kenang kereke hore ba fane ka monyetla wa ho tswela pele wa sehlopha se lahlilweng Amerika ho dula Amerika. Le hoja khwaere e ne e lakatsa ho ya Univesithing ya Howard, e ile ya fuwa monyetla wa ho fumana dithlapiso tsa kereke Univesithing ya Wilberforce, Univesithi ya AME e Xenia, Ohio. Mannya o ile a amohela kōpo eo. Kwa yunibesithing, o ne a rutiwa ka fa tlase ga W. E. B. Du Bois, Mo-Pan-Africanist yo mogolo.Ha a fumana lengolo la hae la BSc Univesithing ea Wilberforce ka 1903, e bile mosali oa pele oa motho e motšo oa Afrika Boroa ho fumana lengolo.

E ne e le Wilberforce moo Mannya a ileng a kopana le monna wa hae wa ka moso, Ngaka Marshall Maxeke, Moxhosa ya hlahileng ka la 1 Pudungwana 1874 Middledrift. Banyalani bao ba ile ba lahlehelwa ke ngwana pele ho lenyalo la bona, mme ha baa ka ba ba le bana ka mora moo. Banyalani bao ba nyalane ka 1903.

Tshebetso ya dipolotiki le bophelo ba morao-rao

Charlotte Maxeke o ile a ba mafolofolo dipolotiking ha a ntse a le Kerekeng ya Episcopal ya Methodist ya Afrika, moo a bileng le seabo ho tlisa Aforika Borwa. Ha a ntse a le Kerekeng wa AME, o ne a ikakgetse ka setotswana ho ruteng le ho boleleng Kosepele le ho buella thuto bakeng sa Maafrika Borwa. Hamorao kereke e ile wa kgetha mopresidente wa yona wa Mokgatlo wa Baromuwa wa Basadi.

Nakoana ka mora hore a kgutlele Afrika Borwa ka 1902, Maxeke o ile a qala ho kenya letsoho dipolotiking tse kgahlanong le bokolone. Yena, hammoho le batho ba bang ba babedi ba Transvaal, ba ile ba ya kopanong ya pele ya Afrika Borwa ya Native National Congress, mme e ne e le e mong wa basadi ba seng bakae ba neng ba le teng. E ne e le mosebeletsi oa Sechaba oa pele oa Afrika Boroa, ea ileng a khethoa e le Ofisiri ea Boiketlo Lekgotleng la Maseterata la Johannesburg mme a ameha mosebetsing wa bana. Maxeke o bile teng ho thakgolwa semmuso ha South African Native National Congress ho la Bloemfontein ka 1912. Maxeke le yena o ile a ba mafolofolo mekgatlong e kgahlanong le melao ya dipasa ka mesebetsi ya hae ya dipolotiki. Ka nako ya letsholo la Bloemfontein kgahlanong le dipasa, Maxeke o sebeditse e le hlohlelletso ya boipelaetso bo qetellang ka ho hlophisa basadi kgahlanong le melao ya dipasa.

Matšoenyeho a mangata a Maxeke a ne a amana le ditaba tsa setjhaba hammoho le tse neng di ama Kereke. Ho Umteteli wa Bantu, koranta ya Johannesburg ya dipuo tse ngata ya beke le beke, o ngotse ka Sexhosa ka ditaba tsa basadi.

Ka 1918, Maxeke o ile a theha Bantu Women's League (BWL), eo hamorao e ileng ya fetoha karolo ya African National Congress Women's League. Qeto ena e bakiloe ke ho kenya letsoho ha hae dipontshong tsa molao tse kgahlanong le dipasa. BWL tlasa Maxeke e ne e le mokgatlo o ka sehloohong o neng o sebetsa e le koloi ya ho araba ditletlebo ho tswa ho batho ba bangata ba futsanehileng le ba mahaeng. BWL ya Maxeke e boetse e batla maemo a betere a tshebetso bakeng sa basebetsi ba mapolasi ba basadi. Leha ho le jwalo, boholo ba ba boholong ba makhooa ba ne ba iphapanyetsa ditaba tse jwalo. Ho feta moo, Maxeke o ile a etella pele moifo ho ya bona Louis Botha, eo ka nako eo e neng e le tonakgolo ya Afrika Borwa, ho buisana ka taba ya dipasa tsa basali. Dipuisano tsena di ile tsa etsa hore ho be le boipelaetso selemong se latelang, e leng se neng se le kgahlanong le ho pasa ha basali. Maxeke le lebotho la basadi ba 700 ba ile ba ea Lekhotleng la Toropo ya Bloemfontein, moo ba ileng ba tjhesa dipasa tsa bona. Maxeke o buile le mokgatlo wa ditokelo tsa ho vouta tsa basadi — Women’s Reform Club e Pretoria, mme a boela a ikopanya le Council of Europeans and Bantus[hlakisa]. O ile a khethoa e le mopresidente oa mokgatlo wa boromuwa wa Basadi. Maxeke o ile a nka karolo ka boipelaetso bo amanang le meputso e tlase ya Witwatersrand mme qetellong a kena mokgatlong wa Industrial and Commercial Workers Union ka 1920. Bokgoni ba hae ba boetapele bo ile ba etsa hore Lekala la Thuto la Aforika Borwa le mo bitse ho tla mo bitsa ho tla fana ka bopaki ka pela dikhomishene tse mmalwa tsa mmuso Johannesburg mabapi le ditaba tse mabapi le thuto ya Aforika. Ena e bile lekhetlo la pele bakeng sa Moafrika ofe kapa ofe oa bong bofe kapa bofe.Maxeke o ile a tswelapele ho ba le seabo dihlopheng tse ngata tsa merabe e mengata tse lwantshanang le tsamaiso ya Apartheid le ditokelo tsa basadi.

Monna wa hae, Marshall Maxeke, o hlokahetse ka 1928. Selemong sona seo Charlotte Maxeke o ile a theha setsi sa mosebetsi bakeng sa MaAforika Johannesburg mme a qala mosebetsi e le ofisiri ya parole ya bana. Maxeke o ile a dula a le mafolofolo dipolotiking tsa Afrika Borwa ho fihlela lefung la hae, a sebeletsa e le moetapele wa ANC dilemong tsa bo-1930. O bile le seabo hape motheong wa Lekgotla la Naha la Basadi ba Afrika, le ileng la sebetsa e le mokhoa oa ho sireletsa boiketlo ba Maafrika ka hare ho Afrika Boroa.

Maxeke o hlokahetse ka la 16 Mphalane 1939 Johannesburg, a le dilemo di 68.

Lefa

Maxeke hangata o hlomphuwa jwalo ka "Mme wa Tokoloho ya Batho ba Batsho Afrika Borwa". Seemahale sa hae se eme Serapeng sa Sehopotso sa Pretoria.

Mekhatlo e mengata Afrika Borwa e reha lebitso la hae. Charlotte Maxeke Johannesburg Academic Hospital, eo pele e neng e le Johannesburg General Hospital, e sebakeng sa toropo ya Parktown. Ho na le sekolo sa bana ba ANC se reheletsweng ka Charlotte Maxeke. Ketsahalong ya 2015 e neng e reretswe Letsatsi la Matjhabeng la Basadi ho Walter Sisulu Square Kliptown, MEC ea Gauteng Infrastructure Development e rerile ho fetola lehae la Maxeke hore e be setsi sa pokello ea nalane le botoloki.Dikepe tse tharo tsa sehlopha sa Heroine tse sebetsang le Lebotho la Metsing la Afrika Borwa di ile tsa rehellwa e nngwe le e nngwe ka basadi ba matla ba Afrika Boroa: S101 e rehilwe SAS Manthatisi, ka morena wa batho ba Tlôkwa, S102 ke SAS Charlotte Maxeke, 'me S103 ke SAS Mofumahadi Modjadji, ya reheletsweng ka Mofumahali ya Pula wa batho ba Lobedu.

ANC e boetse e tshwara Thuto ya Sehopotso ya Charlotte Maxeke ya selemo le selemo. Seterata sa Beatrice se Durban se fetotsoe ho Seterata sa Charlotte Maxeke e le tlotla ya hae. Jwaloka mosadi ya ileng a kenya letsoho le ho tlisa Kereke ya African Methodist Episcopal Church (AME) Afrika Borwa mme a kgethwa e le mopresidente, lefa la hae hona jwale Afrika Borwa ke liki ya basadi e bitsoang "Charlotte Maxeke ladies fellowship". Ka 2012, Seterata sa Maitland se Bloemfontein se ile sa rehwa lebitso la Charlotte Maxeke Street ho tlotla tlatsetso ya hae Afrika Borwa.

Ka 1905 Maxeke le monna wa hae ba thehile Wilberforce Institute e Evaton, Vaal Triangle. Koletjhe e ntse e sebetsa.