Miriam Makeba

Zenzile Miriam Makeba (4 Hlakubele 1932 - 9 Pudungwana 2008), ya bitswang Mama Afrika, e ne e le sebini sa Afrika Borwa, mongodi wa dipina, motshwantshisi, moemedi wa kamohelo ya United Nations, le moemedi wa ditokelo tsa setjhaba.

Miriam Makeba

Kaha Makeba o hlahetse Johannesburg ho batswadi ba Maswati le Maxhosa, o ile a qobellwa ho fumana mosebetsi ha a sa le ngwana ka mora lefu la ntatae. O bile le lenyalo la pele le lekgutshwanyane le neng le hlekefetswa ha a le dilemo di 17, a beleha ngoana oa hae a le mong feela ka 1950, mme a pholoha kankere ya matswele. Talenta ya hae ea lentswe e ile ea tsebahala ha e sa le ngwana, mme a qala ho bina ka botsebi dilemong tsa bo-1950, le Cuban Brothers, Manhattan Brothers, le sehlopha sa basali feela, Skylarks, ba bina motswako oa jazz, lipina tsa setso tsa Afrika, le 'mino o tsebahalang oa Bophirimela. Ka 1959, Makeba o bile le karolo e kgutshwanyane filiming e khahlanong le khethollo ya morabe ya Come Back, Africa, e ileng ea mo kgahla machaba, 'me ea etsa hore a bine Venice, London le New York City. London, o ile a kopana le sebini sa Amerika Harry Belafonte, ea ileng a fetoha moeletsi le mosebetsi-mmoho. O ile a fallela New York City, moo a ileng a tuma hang-hang, 'me a rekota alebamo ea hae ya pele ya a le mong ka 1960. Boiteko ba hae ba ho kgutlela Afrika Boroa selemong seo bakeng sa lepato la' mè wa hae bo ile ba thibelwa ke mmuso oa naha.

Mosebetsi oa Makeba o ile wa atleha United States, 'me a lokolla dialbamo le lipina tse 'maloa, tse tummeng ka ho fetisisa e le "Pata Pata" (1967). Hammoho le Belafonte, o ile a fumana Khau ea Grammy bakeng sa Best Folk Recording bakeng sa albamo ea bona ea 1965 ea An Evening with Belafonte/Makeba. O ile a paka khahlanong le mmuso oa Afrika Boroa ho Machaba a Kopaneng mme a kenella mokgatlong oa ditokelo tsa botho. O ile a nyalana le Stokely Carmichael, moetapele oa Black Panther Party, ka 1968, 'me ka lebaka leo a waheela ke tšehetso har'a Maamerika a masoeu. Visa ea hae e ile ea hlakoloa ke mmuso wa US ha a ne a etela dinaheng tse ling, e leng se ileng sa qobella eena le Carmichael ho fallela Guinea. O ile a tswela pele ho etsa dipina, haholo-holo linaheng tsa Afrika, ho kenyeletsoa le meketeng e mengata ea boipuso. O ile a qala ho ngola le ho etsa mmino o nyatsang khethollo ea morabe ka ho hlaka; pina ea 1977 "Soweto Blues", e ngotsoeng ke monna oa hae oa mehleng Hugh Masekela, e ne e bua ka bofetoheli ba Soweto. Ka mor'a hore khethollo ea morabe e felisoe ka 1990, Makeba o ile a khutlela Afrika Boroa. O ile a tsoela pele ho rekota le ho etsa lipontšo, ho kenyeletsoa le album ea 1991 eo a ileng a e etsa le Nina Simone hammoho le Dizzy Gillespie, hape a hlaha filiming ea *Sarafina!* ka 1992. O ile a khethoa e le Moemeli oa Botsoalle oa FAO ka 1999, 'me a sebeletsa merero ea thuso ea botho. O ile a hlokahala ka lebaka la ho tshwaroa ke pelo nakong ea konsarete Italy ka 2008.

Makeba e ne e le e mong oa libini tsa pele tsa Maafrika tse ileng tsa amoheloa lefatšeng ka bophara. O ile a tlisa 'mino oa Maafrika ho bamameli ba Bophirimela, 'me a tumisa 'mino oa lefats'e le mefuta ea Afropop. Ho sa tsotellehe semelo sa hae sa lichaba tse fapaneng, bamameli ba Bophirimela ba ne ba mo nka e le mohlala oa Afrika: o ne a boetse a bonoa e le letšoao la setaele Afrika Boroa le Bophirimela. Makeba o ile a etsa lipina tse 'maloa tse nyatsang khethollo ea morabe, 'me ea e-ba letšoao la khanyetso tsamaisong, haholo-holo ka mor'a hore tokelo ea hae ea ho khutla e hlakoloe. Ha a hlokahala, Mopresidente oa mehleng oa Afrika Boroa Nelson Mandela o itse "'mino oa hae o ile oa susumetsa maikutlo a matla a tšepo ho rona bohle."

Dilemo tsa pele

Bongoana le lelapa

Makeba ka selemo sa 1969

Zenzile Miriam Makeba o hlahile ka la 4 Hlakubele 1932 motseng o motsho wa Prospect, haufi le Johannesburg, e le ngoana a le mong feela oa ntate oa hae le oa botšelela ho 'm'ae. Ntate oa hae oa Moxhosa, Caswell Makeba, e ne e le tichere; o hlokahetse ha a le lilemo li tšeletseng. 'Mè oa hae oa Moswati, Christina Makeba, e ne e le mosebetsi oa lapeng; o ne a kile a arohana le monna oa hae oa pele 'me a kopana le Caswell 'me a nyalana nakoana ka mor'a moo. Hamorao Makeba o itse pele a emoloa, mme wa hae o ne a lemositswe hore boimana bofe kapa bofe ba nakong e tlang bo ka ba kotsi. Ho ne ho bonahala Miriam kapa mme wa hae ba sa kgone ho phela kamora ho pepa le ho beleha ka thata. Nkgono wa Miriam, ya neng a le teng nakong ya pelehi, o ne a atisa ho korotla u z enz ile, lentswe la Sexhosa le bolelang "o itlisitse sena", ho mme wa Miriam nakong ya ho fola ha hae, e leng se ileng sa mo susumetsa ho fa moradi wa hae lebitso la "Zenzile".

Ha Makeba a le matsatsi a leshome le metso e robeli, mme wa hae o ile a tshwarwa mme a ahlolelwa ho hlola teronkong dikgwedi tse tsheletseng ka lebaka la ho rekisa umqombothi, biri e entsweng hae e entsweng ka malt le poone. Lelapa le ne le sa kgone ho lefella tefiso e nyane e hlokahalang ho qoba kahlolo ya teronkong, mme Miriam o qetile dikgwedi tse tsheletseng tsa pele tsa bophelo ba hae teronkong. Nakong eo mme wa hae a lokollwang teronkong, ntate wa Makeba, ya neng a thatafallwa ke ho fumana mosebetsi jwalo ka mosuwe, o ne a fumane mosebetsi jwalo ka tlelereke Khamphaning ya Oli ya Shell e Nelspruit (eo hona jwale e leng Mbombela) mme lelapa le ile la tsamaya le yena ka ho loketseng. Kamora lefu la ntate wa hae o ile a fallela ntlong ya nkgono wa hae wa mmae Riverside Township ka ntle ho Pretoria, hammoho le bana babo le bomotswala ba hae, ha mme wa hae a ne a sebeletsa malapa a masweu Johannesburg ho tshehetsa lelapa.

Ha e sa le ngwana, Makeba o ne a bina k'hoaereng ya Kilnerton Training Institution e Pretoria, sekolo sa mathomo sa Methodist sa batho ba batsho feela seo a ileng a se kena ka dilemo tse robedi. Talenta ea hae ea ho bina e ile ea mo rorisa sekolong. Makeba o ile a kolobetsoa 'me a bina likoranteng tsa kereke, ka Senyesemane, Sexhosa, Sesotho le Sezulu; hamorao o itse o ithutile ho bina ka Senyesemane pele a ka bua puo eo.

Makeba o ne a susumelitsoe ke litakatso tsa 'mino tsa lelapa labo; 'm'ae o ne a bapala liletsa tse 'maloa tsa setso,' me moholoane oa hae o ile a bokella lirekoto, ho kenyeletsoa le tsa Duke Ellington le Ella Fitzgerald, 'me a ruta Makeba lipina. Ntat'ae o ne a bapala piano 'me a bina sehlopheng se bitsoang The Mississippi 12, 'me takatso ea hae ea' mino hamorao e bile lebaka le ileng la etsa hore lelapa la Makeba le amohele seo se neng se nkoa e le khetho ea mosebetsi e kotsi.

Makeba o ile a tlohela sekolo ho ea hlokomela lelapa la hae 'me a qala ka ho sebetsa e le mohlokomeli ea lulang lapeng la Bagerike motseng oa Johannesberg oa Waverley ka likhoeli tse tharo. 'Mè o ile a khaotsa ho mo lefa 'me a ea mapoleseng ho mo qosa ka ho utsoa, ​​kahoo Makeba a balehela lapeng la nkhono oa hae Riverside. Hoo e ka bang ka nako eo mme wa Makeba o ile a qala tshebetso ya ho ba sangoma kapa ngaka ya setso, e neng e mo hloka hore a kgutlele naheng ya habo ya bo-ntate-moholo Eswatini (eo ka nako eo e neng e le Swaziland). Makeba o ile a sala a sebetsa e le mohlatswi wa diaparo bakeng sa basebetsi ba kantle ho naha ho hlokomela lelapa la hae.

Ka 1949, Makeba o ile a nyalwa ke James Kubay, lepolesa le neng le ntse le rupelwa, leo a ileng a ba le ngwana wa hae a le mong le yena, Sibongile "Bongi" Makeba, ka 1950. Ka nako eo Makeba o ile a fumanwa a ena le kankere ya matswele, mme monna wa hae, eo ho neng ho thwe o ile a mo otla, a mo siya nakoana kamora moo, kamora lenyalo la dilemo tse pedi. Lilemo tse leshome hamorao o ile a hlola kankere ya molomo wa popelo ka ho etswa hysterectomy.