Moshoeshoe I
| Moshoeshoe I | |||
|---|---|---|---|
 | |||
| Moshoeshoe I le ba motshehetsang. | |||
| Mosebetsi: | Morena | ||
| Naha: | Lesotho | ||
| Letsatsi la tswalo: | c. 1786 | ||
| Sebaka sa tswalo: | Menkhoaneng, Lesotho | ||
| Letsatsi laho hlokahala: | 11 Hlakubele 1870 | ||
Moshoeshoe o hlahetse sebakeng sa Menkgwaneng moo kajeno lena ho seng ho thwe ke naha ya Lesotho.
Kgolo ya Morena Moshoshoe 1
[fetola | fetola mohloli]Lebitso la Morena Moshoeshoe la tswalo ke Lepoqo. O hlahetse Menkhoaneng, Seterekeng sa Butha-Buthe, naheng ya Lesotho. Selemo se nepahetseng sa tswalo ya hae ha se tsejwe, dikhakanyo di tloha ka 1780 ho ya ho 1794; 1786 ke selemo se dumellanang ka ho fetisisa. Lepoqo ke ho bolela leroele hobane ho ne ho sa hlake hantle tsa tlhaho ya hae. Ke mora wa pele wa Mokhachane, e leng hlooho ya Bamokoteli. Mosadi wa hae wa pele ke Kholu. Kholu ke moradi wa hlooho ya lelapa la Bafokeng, Ntsukunyane mme o ne a tswalwa sebakeng sa Butha-Buthe ka leboea. Bamokoteli ba ne ba na le batho ba ka bang dikete tse nne, e ne e le lekala la moloko wa Koena oo ba neng ba o hlompha kamehla. Lelapa la Lepoqo le ne le dula ka hara setsiketsi se senyenyane haufi le molapo wa Tlotsi, e leng molapo o ka lehlakoreng la Noka ya Mohokare. Ha ho tsejwe letho ka bongwana ba Moshoeshoe. Leha ho le jwalo, o ile a dula a ena le likamano tse ntle le batswadi ba hae ho fihlela ba eshwa. Hoo e ka bang ha a le dilemo di tsheletseng o ile a qala ho hlokomela dinku le dipudi tsa lelapa. Lepoqo o ne a e na le khaitsedi e bitswang Matsouenyane hammoho le bana babo bona ba banyenyane ba bitswang Makhabane le Posholi, le khaitsedi e nyane e bitsoang Mantoetse. Mokhachane o ile a nyala basadi ba bang ba bane mme a ba le bana ba bang. Basotho e ne e le balemi ba dihoai ba chesehang; dikhomo di ne di bapala karolo ya mantlha maphelong a bona mme leruo la monna le ne le lekanywa ka palo ya dikhomo tseo a neng a eba le tsona.[4][5][1]
Ka 1804, Mokhachane o ile a bitsa mokete wa ho qala Lepoqo le metswalle ya hae. Sekolo sa ho qala se ile sa nka dikgwedi tse tsheletseng, mme nakong ya sona Lepoqo a bolotsa, a ithuta meetlo ya batho ba habo, maqiti a sesole le dipina tsa bohoholo. O ile a boela a ngola thothokiso ya thoriso ka yena mme a fuwa lebitso le lecha; Letlama, le bolelang "Mohlobisi". Ha Letlama, mora wa moetapele wa masole a neng a le teng, ya e ba moetaphala wa bashanyana ba bang ba ileng ba qala ho kopanela le eena, a theha kamano e matla le e mong le e mong wa bona. Nakoana ka mora hore Letlama a fumane lengolo, o ile a etella sehlopha sa hae pele ha se hlasela motse wa RaMonaheng. E le ho ikgopotsa tlhaselo eo o ile a ngola thothokiso e nngwe ya thoriso moo a ileng a ipapisa le seaparo se shahlileng se hahlitseng ditedu tsa Ramonaheng". Kamora moo o ile a tsejwa e le Moshoeshoe, e bolelang "Motlhakisi", ka mora lentswe la Sesotho la onomatopoeic bakeng sa modumo o entsweng ke ho kuta ka lehare. [6][2]
Dibuka
[fetola | fetola mohloli]- Becker, P. (1969) Hill of destiny: the life and times of Moshesh, founder of the Basuto, London: Longman.
- Grant, N. (1981) Moshoeshoe: Founder of a Nation, London: Longman.
- Monteath Thompson, Leonard (1975) Survival in two worlds: Moshoeshoe of Lesotho, 1786-1870, Michigan:Clarendon Press
- Rosenberg, Scott (2008) Promises of Moshoeshoe: Culture, Nationalism and Identity in Lesotho, Lesotho: National University of Lesotho
- Sanders, P. (1975) Moshoeshoe, chief of the Sotho, London: Heinemann.
