Moshoeshoe I
| Moshoeshoe I | |||
|---|---|---|---|
 | |||
| Moshoeshoe I le ba motshehetsang. | |||
| Mosebetsi: | Morena | ||
| Naha: | Lesotho | ||
| Letsatsi la tswalo: | c. 1786 | ||
| Sebaka sa tswalo: | Menkhoaneng, Lesotho | ||
| Letsatsi laho hlokahala: | 11 Hlakubele 1870 | ||
Moshoeshoe o hlahetse sebakeng sa Menkgwaneng moo kajeno lena ho seng ho thwe ke naha ya Lesotho.
Kholo ea Morena Moshoshoe 1
[fetola | fetola mohloli]
Lebitso la Morena Moshoeshoe la tsoalo ke Lepoqo. O hlahetse Menkhoaneng, Seterekeng sa Butha-Buthe, naheng ea Lesotho. Selemo se nepahetseng sa tsoalo ea hae ha se tsejoe, likhakanyo li tloha ka 1780 ho ea ho 1794; 1786 ke letsatsi le lumellanang ka ho fetisisa. Lepoqo ke ho bolela leroele hobane ho ne ho sa hlake hantle tsa tlhaho ea hae. Ke mora oa pele oa Mokhachane, e leng hlooho ea Bamokoteli. Mosali oa hae oa pele Kholu. Kholu ke morali oa hlooho ea lelapa la Bafokeng, Ntsukunyane 'me o ne a tsoaloa sebakeng sa Butha-Buthe ka leboea. Bamokoteli ba ne ba e-na le batho ba ka bang likete tse 'ne, e ne e le lekala la moloko oa Koena oo ba neng ba o hlompha kamehla. Lelapa la Lepoqo le ne le lula ka hara setsiketsi se senyenyane haufi le molapo oa Tlotsi, e leng molapo o ka lehlakoreng la Noka ea Mohokare. Ha ho tsejoe letho ka bongoana ba Moshoeshoe; leha ho le joalo, o ile a lula a e-na le likamano tse ntle le batsoali ba hae ho fihlela ba e-shoa. Hoo e ka bang ha a le lilemo li tšeletseng o ile a qala ho hlokomela linku le lipōli tsa lelapa. Lepoqo o ne a e-na le khaitseli e bitsoang Matsouenyane hammoho le banab'abo bōna ba banyenyane ba bitsoang Makhabane le Posholi, le khaitseli e nyane e bitsoang 'Mantoetse. Mokhachane o ile a nyala basali ba bang ba bane 'me a ba le bana ba bang. Basotho e ne e le balemi ba lihoai ba chesehang; likhomo li ne li bapala karolo ea mantlha maphelong a bona 'me leruo la monna le ne le lekanngoa ka palo ea likhomo tseo a neng a e-ba le tsona.[4][5][1]
Ka 1804, Mokhachane o ile a bitsa mokete oa ho qala Lepoqo le metsoalle ea hae. Sekolo sa ho qala se ile sa nka likhoeli tse tšeletseng, 'me nakong ea sona Lepoqo a bolotsa, a ithuta meetlo ea batho ba habo, maqiti a sesole le lipina tsa boholo-holo. O ile a boela a ngola thothokiso ea thoriso ka eena 'me a fuoa lebitso le lecha; Letlama, le bolelang "Mohlobisi". Ha Letlama, mora oa moeta-pele oa masole a neng a le teng, a e-ba moeta-phala oa bashanyana ba bang ba ileng ba qala ho kopanela le eena, a theha kamano e matla le e mong le e mong oa bona. Nakoana ka mor'a hore Letlama a fumane lengolo, o ile a etella sehlopha sa hae pele ha se hlasela motse oa RaMonaheng. E le ho ikhopotsa tlhaselo eo o ile a ngola thothokiso e 'ngoe ea thoriso moo a ileng a ipapisa le "seaparo se shahlileng se shahlitseng litelu tsa Ramonaheng". Kamora moo o ile a tsejoa e le Moshoeshoe, e bolelang "Motlhakisi", ka mor'a lentsoe la Sesotho la onomatopoeic bakeng sa molumo o entsoeng ke ho kuta ka lehare. [6][2]
Dibuka
[fetola | fetola mohloli]- Becker, P. (1969) Hill of destiny: the life and times of Moshesh, founder of the Basuto, London: Longman.
- Grant, N. (1981) Moshoeshoe: Founder of a Nation, London: Longman.
- Monteath Thompson, Leonard (1975) Survival in two worlds: Moshoeshoe of Lesotho, 1786-1870, Michigan:Clarendon Press
- Rosenberg, Scott (2008) Promises of Moshoeshoe: Culture, Nationalism and Identity in Lesotho, Lesotho: National University of Lesotho
- Sanders, P. (1975) Moshoeshoe, chief of the Sotho, London: Heinemann.
