Musiamo wa Ntwa ya Maburu le Manyesemane

Mosiamo wa Ntwa , Mangaung

Seemahale ,Mosiamo wa Ntwa .

Musiamo wa Ntwa ya Maburu le Manyesemane ( Anglo-Boer War) o tsejwang hape e le Mosiamo wa ntwa yaa Maburu,Bloemfontein ke mosiamo o le mong feela lefatsheng o tsepamisitseng ditaba kapa pokello dintweng tsa Maburu le Manyesemane tsa 1899 ho isa ho 1902.

Musiamo o na le pokello e ikgethang ya bonono, di-diorama le dipontsho empa hape o atametsa moeti ho utlwisisa semelo seo ntwa e etsahetseng ho sona. Seemahale sa sehopotso sa Naha sa Basadi le bana se fumanwa sebakeng sena se emisitsweng ka selemo 1913.

Nalane ya Musiamo

Ke komiti ya naha ya sehopohotso sa basadi e tlileng ka leano la musiamo, Sepheo ele ho hlokomela leho tshireletsa nalane le pokello ya ntwa ya maburu le manyesemane, Lebaka la sena ke hore setjhaba se ile sa qala ho fana ka dintho tse tswang Ntweng ho Komiti, empa ba ne ba se na moo ba ka dii bolokang kapa ho di bontsha. Frans Soff e ne e le setsebi sa meralo se filweng mosebetsi wa ho rala moaho mme ka la 26 Mmesa 1930 lejwe la motheo la musiamo le ile la bewa ke Senator W.J.C. Brebner le Moruti/Moprofesara/Ngaka J.D. Kestell, moruti wa maburu nakong ya ntwa ya maburu eleng motho eo toropo ya Kestell e rehelletsweng ka yena, O ile a bula mokete ka thapelo.

Ka la 30 Lwetse 1931 musiamo o ile wa bulwa ke tonakholo ya pele ya kopano ya Afrika borwa, Mokgenerale J.B.M. Hertzog. Ka 1934 Musiamo o ile wa fetisetswa ho Mmuso wa Kopanelo mme wa bewa tlasa tsamaiso ya Lekgotla la Bahlokomeli ba Musiamo wa Setjhaba wa Bloemfontein, o laolwang ke Lekgotla la Musiamo wa Ntwa. Ka la 1 Mmesa 1953, Musiamo wa ntwa o ile wa fetoha musiamo o ikemetseng o nang le Lekgotla la ona. Dilemong tse mashome tse latelang musiamo o ile wa atoloswa ka ho eketsa diholo tse ntjha tsa dipontsho, sebaka sa tsamaiso le Oditoriamo.

Seemahale sa Basadi sa 1913

Ho thehoa ha Musiamo wa Ntwa wa Di-Boer Republics ho la Bloemfontein ho tšoana le ho thehoa ha Sefika sa Naha sa Basadi. Mahlomola le mathata a mamelletsoeng ke basali le bana nakong ea Ntoa ea Anglo-Boer li ile tsa hlahisa maikutlo a joalo ho Mopresidente M.T. Steyn hore, ka 1905, o ile a etsa qeto ea ho ba hlompha ka ho emisa seemahale mohopolong oa bona. Kamora kopano ya 1906 polasing ya lelapa la Steyn, Onze Rust, kantle ho Bloemfontein, komiti e kgethehileng e ile ya kgethwa ho tswelapele ka taba ena.

Khopolo ea sefika se nehetsoeng ba timetseng likampong tsa mahloriso le lebaleng la ntoa e ile ea fumana tšehetso e atileng, haholo-holo hara Maafrikane, ’me manane a pokello a ile a ajoa naheng ka bophara ka Hlakola 1907. Le hoja menehelo e mengata e ile ya bokellwa ka dipeni, ditjhelete tse lekaneng di ile tsa fumaneha kapele ho qala ho nahana ka litlhahiso tsa moralo oa seemahale se jwalo. Kgetho ya ho qetela e bile moetso o rometsweng ke setsebi sa meralo sa Pretoria, Frans Soff, ka tshebedisano le mmetli wa ditshwantsho Anton van Wouw. Polane ya bona e ne e e-na le sefika se nang le diphanele tse pedi tse mahlakoreng, tse kentsoeng ka hara lebota le chitja. Moqapi o ile oa phethoa ka sehlopha se bohareng sa litšoantšo tsa boronse, hammoho le liphanele tse peli tse mahlakoreng tse entsoeng ke Van Wouw.

Ka 1911, ho ile ha tlalehwa hore tjhelete e ka bang £10,236 e se e phahamisitswe, e leng se ileng sa etsa hore kaho e qale tlas'a borakonteraka Medlin & Lehman. Seemahale, seo hamorao se neng se tla tsejwa e le Seemahale sa Naha sa Basali, se ile sa buloa ka la 13 Tshitwe 1913 ke Mofumahali Rachel Isabella Steyn, mosadi oa Mopresidente Steyn, lebitsong la Mofumahatsana Emily Hobhouse.

Komisi, eo hamorao e neng e tla tsejoa e le National Women’s Monument Commission, e qalile lilemong tse latelang ho amohela lintho tse fanoeng tse amanang le Ntoa ea Anglo-Boer ho tsoa sechabeng. Sena le sona se ile sa lebisa khopolong ea ho haha ​​musiamo haufi le seemahale moo lintho tse joalo tse amanang le ntoa li neng li ka bokelloa, tsa bolokoa le ho bontšoa. Ho batlisisa ho khoneha ha tlhoko ena ho ile ha thehoa komiti e nang le litho tsa National Women’s Monument Commission.

Dichelete bakeng sa kaho ea moaho o joalo li ne li haella, leha ho le joalo, batho ba kang Monghali Gordon Fraser, mongoli oa National Women’s Monument Commission, o ile a ikutloa a le matla ka taba ena hoo a ileng a qala ka mafolo-folo ho bokella chelete e hlokahalang bakeng sa morero oo. Katleho ea hae e bile hoo haufinyane ho ka kōptjoang merero ea moralo o lumellanang le Sefika. Bakeng sa sena, Frans Soff o ile a boela a atameloa. Moralo oa hae o ne o kenyelletsa likarolo tsa lejoe la lehlabathe le nang le metebo e mengata e re hopotsang meaho ea Flemish, lithaele tsa letlapa tse rulelang tse tlatselletsang mosebetsi oa boronse oa Seemahale, le veranda ea lejoe la lehlabathe le chitja le neng le lumellana le lebota le chitja la Seemahale. Le hoja litho tse ling tsa sechaba li ne li sa khotsofala hore moralo o ile oa boela oa hlahisoa ke "motho ea ka ntle," leha ho le joalo tlhahiso eo e ile ea fumana mohau o matla har'a litho tsa Komisi, tse ileng tsa ahlola hore moralo oa Soff o ne o lumellana hantle le Seemahale le tikoloho ea sona.

Ka la 26 Mphalane 1929, Die Volksblad e tlalehile ka molao hore musiamo o reriloeng e ne e le mohato o mong o haufi le nnete, kaha Khomishene ea Naha ea Sefika sa Basali e ne e memme lithendara bakeng sa kaho ea moaho. Ho ea ka Die Volksblad mohaho ona, ntle le lipontšo, o ne o tla sebetsa hape "e le polokelo ea lintho tsa khale" ho tloha Ntoeng ea Anglo-Boer mme o ne o tla kenyelletsa kamore ea ho bala e nang le lingoliloeng tsa ntwa.

Bahlahlobisisi ba mmalwa ba ile ba hanyetsa hore kamore e joalo ea ho bala e ne e le hōle haholo le motse hore e ka sebelisoa ka nepo ke bafuputsi. Ha e le hantle sebaka sa moaho o mocha, Komisi ka nako eo e ne e e-so fihlele bonnete, leha litlaleho li ne li fana ka maikutlo a hore e tla ahoa letsoapong la leralla le ka bophirimela ho tsela e lebang Sefika. Ka la 23 Tshitwe 1929, komiti ea kaho e ile ea khethoa ke National Women’s Monument Commission, e nang le Prof. Rev. J.D. Kestell, Senator W.J.C. Brebner, le Messrs Gordon Fraser le H.J. Otto, ho okamela morero. Komiti ena e khothalelitse hore thendara ea Monghali W.W. Peffers, rakonteraka ea tsebahalang oa Bloemfontein, o amoheloe. Mong Peffers o ne a rerile ho qala kaho qalong ea Pherekhong 1930 ka litšenyehelo tse ka bang £10,000.

Ditlhaloso tse totobalitsoeng ke setsebi sa meralo ea moralo oa "meaho ya litene" li ne li kenyelletsa likarolo tsa majoe a lehlabathe dikarolong tse itseng tse kang "likarolo tsa majoe, dikgutlo tsa majoe, litšiea, mabota a mathule a majoe le ditepisi," tseo kaofela di neng di lokela ho etsoa ka lejoe la lehlabathe. Lejwe lena la lehlabathe le ile la fumanwa koring e le nngwe e Kroonstad le e neng e sebediswa bakeng sa Seemahale. Ho ile ha boela ha etsoa tokisetso bakeng sa folete ea motsamaisi e ka lehlakoreng le ka boroa la mohaho, e neng e lokela ho kenyelletsa setofo bakeng sa kichine e nyenyane, hammoho le letlooeng la terata le khahlanong le ho ka robeha ho neng ho ka kenngwa ka pel’a lifensetere tsa holo e khōlō. Moaho o mocha, o hahiloeng ka leboea ho Seemahale, o fanoa ka lifensetere tsa eona tse thellang tsa teak ea Burmese ponong ea makhulo a maholo a Foreisetata a sabaletseng ka bochabela ho toropo.

1930 - 2009:

Setshwantshi sa moaho wa Mosiamo selemong sa 1931

Ho beoa ha lejoe la motheo la moaho o mocha ho etsahetse ka Moqebelo oa la 26 Mmesa 1930 ka 11:00. Tsamaiso e ile ea qala ka ho bina k’hoaere tlas’a tataiso ea Mofumahali Daisy Bosman, ka mor’a moo Moruti J.D. Kestell, ea neng a eteletse mokete pele, a etsa thapelo e susumetsang ’me ha binoa Pesaleme ea 146. Senator W.J.C. Brebner, setho sa khale ka ho fetisisa sa Komisi ea Seemahale sa Basali, ka nako eo o ile a kōptjoa hore a behe lejoe la motheo la mohaho oa musiamo moo ho nang le letšoele, ho akarelletsa le barutoana ba bangata ba Sekolo sa Banana sa Oranje. Ho ea ka moqolotsi oa litaba oa Die Volksblad, o ile a etsa mosebetsi ona ka bokhabane ’me ka mor’a moo a bolela hore lejoe “le behiloe hantle ’me le behiloe ka thata.” Kaho e ile ea tsoela pele, 'me mohaho, o neng o tsejoa ka molao ho tloha ka 4 June 1930 e le "War Museum," o ile oa phethoa mafelong a July 1930.

Joale ho ile ha lebisoa tlhokomelo ho faneng ka thepa ea holo e khōlō, ho kenya mekotla ea lipontšo, mekotla ea libuka, le lintho tse ling tsa ho qetela, hammoho le ho fumana lintho tse ling le chelete bakeng sa musiamo o mocha. E 'ngoe ea pokello e kholo ka ho fetisisa ea lintho tse amanang le ntoa e ileng ea fuoa Komisi nakoana ka mor'a moo e tsoa ho Monghali Fred Oudschans-Dentz oa Netherlands. Ho feta moo, o ile a qala ho bokella lintho tse ling tse amanang le ntoa ea Europe lebitsong la Khomishene, a li romela ka thepa e 'maloa Bloemfontein. Ngaka Oscar Hintrager, eo e kileng ea e-ba mongoli oa Deutsche Burenhilfe, le eena o fane ka pokello ea hae ea lintho tsa ntoa ho musiamo o mocha. Kapele ka mora moo, Ngaka Otto Kraus o ile a hlahisa pokello ya hae e batsi ya dinepe tsa ntwa ho musiamo.

Ho bulwa ha Mosiamo

Ka la 17 Loetse 1931 ho ile ha phatlalatsoa hore Mosiamo o tla buloa ka molao ka la 30 Lwetse 1931 ke General J.B.M. Hertzog, eo ka nako eo e neng e le Tonakholo ya Union of South Africa. Hara ba tlang ho tla ke Mong C.T.M. Wilcocks, Molaodi wa Foreisetata, Ngaka N.J. van der Merwe, mokgwenyana wa mofu Mopresidente M.T. Steyn, Ngaka S.H. Pellissier, Motsamaisi wa Thuto, le Ngaka Otto Krause. Ditukisetso tsena kaofela di ne di okametswe ke Monghali Ben van Rensburg, mohlahlami wa Monghadi Gordon Fraser le mongodi e motjha oa Komishene ya Naha ea Sefika sa Basadi. E le ho tsamaisa batho ba thahasellang ho ea lebaleng la Seemahale, ditshebeletso tse khethehileng tsa diterempe di ile tsa tlameha ho hlophiswa le lekgotla la motse. Esita le Kopano ea selemo le selemo ea Voortrekker e ile ya emisa kapele ho dumella ditho ho ba teng ha ho buloa.

Ka 17:00 tsamaiso ea qala ka thapelo ya Moruti J.D. Kestell. General J.B.M. Eaba Hertzog o fana ka puo sebokeng seo. O ile a leboha Komishene ya Diemahale ka mofuthu bakeng sa mosebetsi wa bona o boima mme a phatlalatsa:

Ke mang ea neng a ka nahana hore, kamora dilemo tse 29, batho ba tla be ba hlaphohetswe ntweng hoo jwale re ka shebanang ka kgoliseho…

O boetse a bua ka General De Wet le Mopresidente Steyn e le "banna ba baholo" nalaneng ya maAfrikaner, a eketsa:

Haeba mosiamo ona e le oa bohlokoa haholo ho Moafrika-Borwa ya buang Seafrikanse, ha se pontsho ya bora kapa takatso e mpe. Ho tshwana le seemahale seo, ke thuso ya ho boloka bophelo ba rōna ba nakong e fetileng le sohle seo se se bolelang—e re susumelletsang ho lwanela ho etsa seo re dumelang hore se nepahetse.

Ho latela mantsoe ana, Setsi sa pokello ya nalane ya Ntwa se ile sa bulwa semmuso ha Mofumahadi Isabel van Rensburg, mosali oa Monghali Ben van Rensburg, a notlolla Musiamo. Mokete o phethetsoe ka ho binoa ha pina ea Afrikaner Landgenote.

Musiamo o bile teng ka dinako tse thata tsa ditjhelete, kaha komello ya 1933 le kgatello ya maikutlo ya lefatshe di ile tsa qobella Mong Van Rensburg, lebitsong la Komishene ya Sefika sa Basadi, ho ipiletsa ho mmuso bakeng sa tshehetso ya mmuso. Bakeng sa paballo e betere, ho ile ha etsoa qeto ea hore laeborari e kholo le litokomane tse seng li bokeletsoe li lokela ho fetisetsoa Polokelong ea Litlaleho ea Free State, moo e neng e thathamisitsoe e le Pokello ea Musiamo oa Ntoa. Leha ho ile ha abeloa Setsi sa pokello ea nalane ea £600 hang-hang, 'Muso oa Kopanelo o ne o hloka hore thepa ea Musiamo e fetisetsoe ho oona ho fana ka thuso ea ka ho sa feleng. Letona J.H. Hofmeyr o ile a boela a bolela hore War Museum e lokela ho wela tlasa Boto ya Bahlokomedi ba Musiamo wa Naha, tshebetso e phethetsweng ka Pudungwana 1934 ha moaho wa musiamo le karolo e nyane ya lebala la Sefika di ne di fetisetswa ho Mmuso wa Kopanelo. Komiti e nyenyane, e tsejoang e le Komiti ea Musiamo oa Ntoa, e nang le litho tse peli tsa Musiamo oa Sechaba le litho tse tharo tsa Komisi ea Sefika sa Basali, e ile ea thehoa bakeng sa Musiamo oa Ntoa. Rre Ben van Rensburg o thapilwe jaaka mokaedi wa ntlha wa Musiamo. Ka 1942, ho ile ha ralwa meralo ya kaho ya bodulo ba Mong Van Rensburg haufi le Musiamo.

Ka 1950, meralo e ile ea romelloa ke Lefapha la Mesebetsi ea Sechaba bakeng sa nchafatso le katoloso ea Musiamo, ho kenyeletsoa le ho fetolela moaho oa Soff hore e be moaho oa mekato e ’meli. Moqapi o mocha oa setsebi sa meralo J.T. du Toit e ile ea fana ka marulelo a tiileng a konkreite a neng a sa che, a hloekisitsoe litsing tsa bohloeki, le khanya ea tlhaho e kenang ka lifensetere tse nyenyane. Sebaka sa bolulo sa mohlokomeli se ile sa isoa mokatong oa pele. Joalo ka Soff, Du Toit o ile a lula a hopola Seemahale moralong oa hae, ha a kenyelle feela likarolo tse matla tsa khale tsa Baegepeta (mokhoa oa tempele oa Egepeta) mabapi le sefika, empa hape o na le sehopotso sa bodulo ba Mopresidente Kruger Boekenhoutfontein haufi le Rustenburg. Merero ea ho qetela e ile ea amoheloa ka la 30 Mphalane 1953, empa kaho e ile ea qala hamorao, ha moaho o mocha oa musiamo o buloa ka la 10 Mphalane 1957 nakong ea M.T. Mokete oa Sehopotso sa Steyn.

Ho tloha ka 1957, Musiamo o fumane menehelo e mengata e mecha, hoo ka 1960 ho ileng ha etsoa kōpo ea ho atolosoa ho eketsehileng, kaha sebaka sa dipontsho sa 524 square metres se ne se se se sa lekana ka nako eo. Mohlala, pokello ea dithunya tsa Haveman e ile ya neheloa Musiamong selemong seo ke lekhotla la toropo ea Villiers, empa ka lebaka la kgaello ya sebaka e ile ya tlameha ho bolokoa sebakeng sa polokelo. Ke ka 1971 feela kopo ena e ileng ea phethoa, ha lepheo le lecha—e leng Liholo tsa hona joale tsa Botha le Kruger ka lehlakoreng le ka bophirimela la mohaho o moholo—di ne di bulwa ka la 16 Phuptjane 1972.

Ka 1978, tlhokahalo ea bolulo bo lekaneng ba diofisi e ile ea rarolloa ha lejwe la motheo la lepheo la tsamaiso la hajoale le holo, ka lehlakoreng le ka botjhabela la mohaho oa Musiamo, le ne le behwa ke Advocate C.R. Swart le ho sebelisoa hamorao selemong sona seo. Ka nako e tšoanang, ho ile ha etsoa tlhophiso ya mabala, e leng ho ileng ha fetola sebaka seo ho se etsa serapa sa lifate le mohlwa. Ka 1980, kamore e ka tlase ea Musiamo e ile ya fetolwa holo ea dipontsho (Holo ya De Wet) ho bontsha tafole e tsoang Netherlands. Holo ena e ile ea bulwa ka la 18 Mmesa 1980 ke Mopresidente oa Naha P.W. Botha le mofumahadi wa hae, Mof Elize Botha. Likatoloso tsa ho qetela li ile tsa latela ka 1986, ha ho ne ho hahoa mohaho o moholo oa tšepe bakeng sa likoloi mabaleng. Hamorao mohaho ona o ile oa fetoloa holo ea mesebetsi mme kajeno e sebeletsa e le reschorente.

2009-ho fihlela jwale:

Ka Moranang 2009, Tokkie Pretorius o ile a hlahlama Frik Jacobs jwalo ka motsamaisi wa War Museum of the Boer Republics. Dipheo tse ntjha di ile tsa hlophiswa ho kenela dintlha tsa bohlokoa tsa leano la naha tsa bonngwe ba sechaba, poelano, pholiso ea naha le kaho ea setjhaba.

Sepetlele sa British Garrison.

Ka Phupjane 2009, musiamo o ile a ithuta ka sepetlele sa masole a Borithane ho tloha mehleng ya Ntwa ya Anglo-Boer e neng e hahilwe ka lebaka la seo hajwale e leng Koletjhe ya Thuto e Tswelang Pele ya Thuto le Koetliso (FET) (eo pele e neng e tsejwa e le Bloemfontein College of Education - e tsejoang hape ka hore ke BOK) Church Street, Bloemfontein. Ka mora ntwa, mohaho ona o ne o sebelisoa ke Emily Hobhouse e le sekolo sa ho loha. Ka mora lipuisano le Motheo FET, mohaho o ile wa fetisetswa musiamong. Joale e ile ea ngolwa ka botlalo, ka mora moo ho qhaqhwa le ho falla ho ile ha qala. Dikarolo tse ding tsa baepolli ba dintho tsa khale tse neng di ka amahanngwa le histori ea mohaho, ld ile tsa fumanwa tlasa mekato ya lehong ya mohaho. Sepetlele sa British Garrison se ile sa bulwa setsing sa pokello ya nalane ka Hlakola 2010.

Bona hape

• Seemahale sa Setjhaba sa Basadi
• Sehopotso sa Ntwa ya Anglo-Boer